Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Kết quả triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Hà Nam

Tin tức - Sự kiện Bản tin tư pháp  
Kết quả triển khai Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Hà Nam

Trợ giúp pháp lý (TGPL) là một chính sách bảo đảm quyền con người, quyền công dân và là một bộ phận của tổng thể các chính sách xóa đói, giảm nghèo, đền ơn, đáp nghĩa, chính sách dân tộc và ưu đãi xã hội của Đảng và Nhà nước ta. Nhiệm vụ này được giao cho Ngành Tư pháp triển khai từ năm 1997 theo Quyết định số 734/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Qua 10 năm triển khai Luật trợ giúp pháp lý 2006 đã đạt được những thành quả đáng kể trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nghèo, đối tượng chính sách và các đối tượng yếu thế. Tuy nhiên, đứng trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, yêu cầu triển khai thi hành Hiến pháp năm 2013 và nhiều đạo luật quan trọng mới được Quốc hội ban hành, tăng cường cải cách pháp luật, cải cách tư pháp và không còn nguồn hỗ trợ kinh phí từ các dự án quốc tế, do đó đã đặt ra yêu cầu điều chỉnh thể chế để đổi mới và nâng cao hiệu quả hoạt động của công tác TGPL.

Do đó, ngày 20/6/2017, Quốc hội khóa XIV đã tiếp tục ghi nhận vị trí, vai trò công tác TGPL bằng việc thông qua Luật TGPL với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành. Sự ra đời của Luật TGPL năm 2017 đã đánh dấu mốc quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế công tác TGPL nói riêng và triển khai Hiến pháp năm 2013 về quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân nói chung. Qua đó tiếp tục khẳng định TGPL là một yếu tố quan trọng trong hệ thống tư pháp hình sự, là trách nhiệm của Nhà nước trong bảo đảm quyền con người, quyền công dân cho đối tượng được TGPL.

Luật TGPL số 11/2017/QH14 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2018 và thay thế Luật Trợ giúp pháp lý số 69/2006/QH11 mở ra một giai đoạn mới cho công tác TGPL với nhiều nội dung mới nổi bật. Luật TGPL được xây dựng xuất phát từ tinh thần lấy người được TGPL làm trung tâm nhằm mục tiêu nâng cao chất lượng dịch vụ TGPL theo hướng chuyên nghiệp hóa, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của Nhà nước và xã hội nhằm cung cấp kịp thời dịch vụ pháp lý cho người yếu thế không có khả năng chi trả dịch vụ pháp lý và những người thuộc diện chính sách.

Trải qua một năm triển khai và thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý 2017, được sự quan tâm, chỉ đạo của Cục Trợ giúp pháp lý - Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh và sự chỉ đạo trực tiếp của Lãnh đạo Sở Tư pháp, cùng với sự nỗ lực không ngừng  của cán bộ, viên chức của Trung tâm trợ giúp pháp lý, trong năm 2018 Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Hà Nam đã đạt được một số kết quả cụ thể như sau:

Về kết quả Trợ giúp pháp lý

Tính đến ngày 31 tháng 10 năm 2018, Trung tâm Trợ giúp pháp lý đã thực hiện được 597 vụ việc, trong đó tham gia Tố tụng: 61 vụ; Tư vấn pháp luật: 536 vụ, với tổng số người được Trợ giúp pháp lý là 597 lượt người bao gồm các đối tượng: Người nghèo, người có công với cách mạng, trẻ em, người bị buộc tội từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình và một số đối tượng khác.

Về công tác tham mưu

Năm 2018 Trung tâm TGPL đã tham mưu cho Sở Tư pháp và cấp có thẩm quyền ban hành nhiều văn bản triển khai quan trọng như: Tham mưu lãnh đạo Sở phê duyệt Kế hoạch số 03/KH-TGPL ngày 05/1/2018 Kế hoạch Trợ giúp pháp lý năm 2018; Tham mưu Chủ tịch HĐPHLN (Giám đốc Sở) Xây dựng Kế hoạch số 01/KHPHLN ngày 05/01/2018  Kế hoạch phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng năm 2018; Tham mưu lãnh đạo Sở xây dựng Quy chế số 01/QCPHTP-CA phối hợp giữa Sở Tư pháp và Công an tỉnh về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng;Tham mưu lãnh đạo Sở xây dựng Kế hoạch số 08/KH-STP ngày 07/02/2018 Triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo năm 2018; Tham mưu UBND tỉnh xây dựng Kế hoạch 388/KH-UBND ngày 13/2/2018 Kế hoạch triển khai thực hiện chính sách cho người khuyết tật có khó khăn về tài chính năm 2018; Tham mưu lãnh đạo sở ban hành báo cáo số 69/BC-STP ngày 02/8/2018 Đánh giá giữa  kỳ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2016 - 2020;...

Ngoài ra, Trung tâm còn tham gia đóng góp rất nhiều văn bản quan trọng của cấp trên như: Đóng góp ý kiến Dự thảo Thông tư hướng dẫn về nghiệp vụ Trợ giúp pháp lý; Rà soát thông tư liên tịch số 209/2012/TTLT-BTC-BTP.

Về hoạt động trợ giúp pháp lý tại cơ sở

Trong năm 2018 Trung tâm đã tiến hành khảo sát nhu cầu trợ giúp pháp lý tại 42 xã; thực hiện Kế hoạch phối hợp “3 trong 1” về Phổ biến giáo dục pháp luật - Trợ giúp pháp lý và đối thoại người dân và doanh nghiệp về thủ tục hành chính, Trung tâm đã phối hợp với Phòng tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính - Văn phòng ủy ban và Ủy ban nhân dân cấp huyện, xã tổ chức các đợt trợ giúp pháp lý lưu động tại  xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, xã xây dựng nông thôn mới, xã trọng điểm về HIV/AIDS. Số người  thuộc diện được TGPL: 450 người (trong đó tư vấn tại chỗ: 319 vụ việc); với tổng số người tham gia gần 5000 người.Tại mỗi đợt trợ giúp lưu động, Phòng phổ biến giáo dục pháp luật, Phòng Kiểm soát thủ tục hành chính của Văn phòng ủy ban đã phối hợp với Trung tâm, phòng Tư pháp các huyện, thành phố tuyên truyền pháp luật về  Luật đất đai, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật tiếp công dân, Luật khiếu nại, Bộ Luật Hình sự, Bộ Luật Dân sự … và trợ giúp pháp lý. Phát hơn 5.000 tờ rơi, tờ gấp pháp luật cho các đối tượng tham gia.

Thực hiện Đề án đổi mới công tác TGPL, trong 2018 Trung tâm đã đạt được một số kết quả như sau: Về hoạt động TGPL,Trung tâm thường xuyên nâng cao chất lượng hoạt động TGPL, tập trung tham gia tố tụng, đặc biệt là trong lĩnh vực hình sự, hôn nhân gia đình. Tính đến 31/10/2018 trung tâm đã tham gia 61 vụ việc tố tụng. Trong đó có 51 vụ việc hình sự, 9 vụ việc dân sự, 01 vụ việc hành chính.Về đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý, đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý của trung tâm thường xuyên được tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn nhằm nâng cao kỹ năng tranh tụng, thực hiện tốt công tác TGPL.

Họat động phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng

Để thực hiện có hiệu quả các quy định của pháp luật về TGPL trong hoạt động tố tụng, Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng đã ban hành Kế hoạch số 01/KHPHLN ngày 05 tháng 01 năm 2018 Phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng năm 2018. 

 Trung tâm đã tham mưu cho Hội đồng phối hợp liên ngành ban hành Công văn số 101/HĐPH-STP ngày 10/4/2018 của Hội đồng phối hợp liên ngành về trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng về việc đảm bảo quyền của người được trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật trợ giúp pháp lý 2017.Số lượng bảng thông tin về Trợ giúp pháp lý được lắp đặt tại trụ sở của các cơ quan tiến hành tố tụng và tại các nhà tạm giam tạm giữ là 28 bảng, đạt 100%, đảm bảo cho các đối tượng thuộc diện trợ giúp pháp lý được biết đầy đủ về quyền được Trợ giúp pháp lý của mình.

Các cơ quan tiến hành tố tụng  như Tòa án, Viện Kiểm sát đã có sự phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý.Viện kiểm sát và Tòa án hai cấp đã thực hiện nghiêm túc việc niêm yết bảng Thông báo Trợ giúp pháp lý miễn phí, đặt Hộp tin, mẫu đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý, tờ gấp pháp luật cùng số điện thoại, địa chỉ của Trung tâm trợ giúp pháp lý tỉnh tại nơi đón tiếp công dân. Trong thời điểm từ ngày 01/01/2018 đến ngày 31/10/2018, Viện kiểm sát tiếp nhận 17 đối tượng là bị can thuộc diện trợ giúp pháp lý ( gồm 10 bị can là người bị buộc tội từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi, 04 bị can thuộc hộ nghèo, 01 bị can HIV, 02 bị can có nhược điểm về tâm thần). Trong đó 13 trường hợp đã có đơn yêu cầu trợ giúp pháp lý và được trung tâm tham gia trợ giúp pháp lý bằng hình thức tham gia tố tụng. Số vụ việc từ Tòa án  chuyển sang trung tâm khoảng 35 vụ việc.

Công tác phối hợp với cơ quan, tổ chức khác

 Trung tâm chủ động, thường xuyên giữ mối quan hệ công tác với cơ quan, tổ chức liên quan trong công tác trợ giúp pháp lý. Thực hiện sự chỉ đạo của lãnh đạo sở, Trung tâm đã đóng góp ý kiến vào một số vụ việc phức tạp về khiếu nại trên địa bàn tỉnh, tham gia giới thiệu văn bản mới, tham gia thẩm định văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh. Tham gia báo cáo viên pháp luật do Sở Tư pháp tổ chức về một số Bộ Luật, Luật mới ban hành góp phần nâng cao kiến thức, kỹ năng tuyên truyền, trợ giúp pháp lý như: Luật Hôn nhân và gia đình 2013, Luật Đất đai 2013, Bộ Luật dân sự 2015, ...

Hoạt động truyền thông về TGPL

Trung tâm phối hợp với các phòng Kiểm soát thủ tục hành chính - Văn phòng Ủy ban, Phòng phổ biến giáo dục pháp luật của Sở triển khai thực hiện kế hoạch phối hợp tuyên truyền pháp luật và trợ giúp pháp lý tại các xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, các xã trọng điểm về ma túy, đặc biệt là các xã đạt nông thôn mới. Hàng nghìn tờ rơi, tờ gấp pháp luật trợ giúp pháp lý được phát ra trong mỗi Hội nghị tại địa phương. Hệ thống bảng thông tin Trợ giúp pháp lý được lắp đặt tại các cơ quan tiến hành tố tụng, trụ sở tiếp công dân, ủy ban nhân dân các xã, phường, thị trấn  trên địa bàn tỉnh. Trung tâm thường xuyên viết bài đăng trên Cổng thông tin điện tử của Sở về các hoạt động liên quan đến Trợ giúp pháp lý.

Trung tâm TGPL đạt được những thành tích to lớn như vậy trong công tác TGPL là nhờ sự chỉ đạo sát sao của Bộ Tư pháp, Cục Trợ giúp pháp lý, Tỉnh ủy, UBND tỉnh, Sở Tư pháp. Hoạt động TGPL nhận được sự ủng hộ, quan tâm, tạo điều kiện của cấp uỷ, chính quyền các cấp; sự phối hợp tích cực của các cơ quan, đoàn thể, tổ chức có liên quan đặc biệt là sự phối hợp của Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Hội cựu chiến binh, các cơ quan tố tụng: Công an, Viện kiểm sát, Toà án; Phòng Tư pháp các huyện, thành phố, UBND cấp xã…và sự quan tâm của nhân dân.Việc thực hiện vụ việc TGPL, đặc biệt là các vụ việc tham gia tố tụng đã đáp ứng được nhu cầu TGPL của người dân trên địa bàn. Đội ngũ làm công tác TGPL có nhiều cố gắng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.Việc triển khai thực hiện Đề án đổi mới công tác TGPL, Luật Trợ giúp pháp lý và các văn bản hướng dẫn thi hành được Trung tâm thực hiện nghiêm túc bằng các chương trình, kế hoạch. Tập trung tham gia các vụ việc tố tụng, tăng cường sự tham gia của Trợ giúp viên pháp lý.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tích đạt được Trung tâm cũng còn một số hạn chế:

Về kết quả thực hiện vụ việc TGPL: Trung tâm đã chú trọng thực hiện vụ việc tham gia tố tụng và hoàn thành vượt kế hoạch so chỉ tiêu được giao. Tuy nhiên, số lượng vụ việc tham gia tố tụng đã thực hiện vẫn còn ít, chủ yếu ở giai đoạn xét xử. Về công tác tổ chức, bộ máy:Với diện người được TGPL tăng từ 06 diện lên 14 diện người so với Luật TGPL thì dự báo số lượng Trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm còn ít so với nhu cầu TGPL của người dân (Hiện tại Trung tâm mới có 4 trợ giúp viên, trong tổng số 10 biên chế được giao), trong khi đó, ngoài nhiệm vụ thực hiện TGPLTrung tâm đang phải phân bổ nguồn lực thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương.Việc tham gia TGPL của luật sư cộng tác viên, tổ chức hành nghề luật sư và Trung tâm tư vấn pháp luật còn hạn chế, trong 02 năm (2016 - 2017), không có vụ việc TGPL nào do luật sư cộng tác viên thực hiện. Về hoạt động phối hợp TGPL trong tố tụng: Sự phối hợp của các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc giới thiệu các vụ việc TGPL có người được TGPL còn ở mức độ. Chưa có nguồn kinh phí của tỉnh để có thể thực hiện ký hợp đồng với tổ chức hành nghề luật sư thực hiện TGPL năm 2017, 2018. Về việc thực hiện chủ trương xã hội hóa hoạt động TGPL, do chưa có cơ chế hợp lý để thu hút nguồn lực tài chính cũng như thu hút các luật sư, luật gia tham gia vào hoạt động TGPL nên việc xã hội hóa diễn ra chậm: Số lượng luật sư tham gia làm cộng tác viên chiếm tỷ lệ nhỏ, các vụ việc tham gia tố tụng chủ yếu do Trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm thực hiện. Kinh phí nhà nước ở địa phương dành cho công tác TGPL còn nhiều hạn chế.

Để nâng cao chất lượng công tác TGPL tại địa phương trong năm 2019, Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Hà Nam có một số đề xuất kiến nghị sau:

Đối với Bộ Tư pháp, Cục TGPL: Tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ, kỹ năng TGPL nhất là trong hoạt động tố tụng cho Trợ giúp viên, Luật sư cộng tác viên. Hỗ trợ kinh phí cho các vụ việc phức tạp điển hình năm 2019 và các năm tiếp theo (Hà Nam là tỉnh chưa tự cân đối ngân sách).

 Đối với tỉnh: Tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh quan tâm hơn nữa đến việc kiện toàn tổ chức, cán bộ cho Trung tâm; tạo điều kiện bố trí cơ sở vật chất,kinh phí, bảo đảm triển khai công tác TGPL theo quy định của Luật TGPL năm 2017, tăng kinh phí hoạt động cho Trung tâm. Chỉ đạo Trung tâm chủ động khai thác các nguồn vụ việc từ các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan thanh tra, các sở, ngành khác…; tiếp tục trau dồi kiến thức, nâng cao kỹ năng hành nghề của đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý, đặc biệt là kỹ năng tranh tụng để nâng cao chất lượng vụ việc TGPL. Tăng cường hơn nữa hiệu quả hoạt động của Hội đồng phối hợp liên ngành tỉnh đối với các ngành thành viên trong triển khai thực hiện Thông tư liên tịch số 10/2018/TTLT-BTP-BCA-BQP-BTC-VKSNDTC-TANDTC. Có kế hoạch, biện pháp thu hút tổ chức hành nghề luật sư tham gia TGPL hiệu quả hơn, đồng thời lựa chọn, ký hợp đồng thực hiện TGPL với tổ chức hành nghề luật sư, để bảo đảm tốt nhất quyền được TGPL của người dân khi có nhu cầu. Tăng cường hiệu quả công tác truyền thông về Luật TGPL năm 2017 và các hoạt động TGPL, đặc biệt là quyền được TGPL, tổ chức và người thực hiện TGPL; các quy định về TGPL trong hoạt động tố tụng.

Công tác phối hợp: Tăng cường sự phối hợp với Luật sư cộng tác viên góp phần nâng cao số lượng những người thực hiện TGPL nhất là trong quá trình tham gia tố tụng./.