Banner SVHTTDL

Liên kết website

 
Trang chủ » VĂN HOÁ » Di tích lịch sử

Đền Lảnh Giang

(05/09/2011)

Huyện Duy Tiên nói chung, xã Mộc Nam nói riêng, là mảnh đất cổ có bề dầy truyền thống lịch sử văn hóa và cách mạng. Trải qua quá trình lịch sử đấu tranh dựng nư­ớc và giữ n­ước của dân tộc, tiền nhân đã để lại nơi đây một kho tàng di sản văn hóa vô cùng quý giá mà đền Lảnh Giang là một dấu son minh chứng cho truyền thống lịch sử văn hóa đó.

 Đền Lảnh Giang nằm về phía bắc thôn Yên Lạc, bên hữu ngạn sông Hồng, đối ngạn bên kia sông là phố Hiến – tỉnh Hưng Yên, nổi tiếng ở thế kỷ XVII: “thứ nhất kinh kỳ, thứ nhì phố Hiến”.

Đền Lảnh Giang hay còn gọi là Đền Lảnh,  được xây dựng từ lâu đời,  gắn liền với sự hình thành và phát triển của làng quê. Nằm trong không gian văn hoá của làng, đền Lảnh Giang đẹp và nên thơ được kết hợp hài hoà giữa công trình kiến trúc cổ, cây xanh, phía trước là sông Hồng mênh mang sóng nước. Kiến trúc nhân tạo và không gian tự nhiên của ngôi đền, như nhập đời vào đạo, nhập con người với vũ trụ trong một không gian văn hoá thiêng

Đền Lảnh Giang - một công trình kiến trúc quy mô, bề thế, mang đậm phong cách kiến trúc cổ truyền của dân tộc. Tổng thể kiến trúc ngôi đền gồm 3 toà, 14 gian, kiểu chữ công và chia thành 3 cung: đệ nhất, đệ nghị và đệ tam. Ngoài ra, hai bên đền có lầu thờ và hai dãy nhà khách khang trang tạo thành bố cục mặt bằng nội công ngoại quốc.

Điểm độc đáo của kiến trúc đền Lảnh Giang tập trung vào tào Đệ nhị, xây kiểu chồng diêm hai tầng 8 mái cong, kết cấu này như mang yếu nghĩa của Dịch học đưa vào kiến trúc: cả toà nhà coi như Thái cực, mái trên nhẹ tượng dương, mái dưới âm, bốn phía cho tứ tượng, tám mái tượng bát quái mang ý nghĩa sâu xa của người xưa cầu cho dân làng và các thế hệ con cháu luôn phồn thịnh, no đủ.

Cùng với việc tạo dựng nên công trình kiến trúc quy mô, người thợ mộc làng Lảnh Giang xưa, bằng bàn tay tài hoa, trí sáng tạo đã đưa vào cấu kiện của kiến trúc các đề trang trí mang tính cung đình và dân gian với các hoạ tiết cúc hoá long, lưỡng long chầu nguyệt, phượng múa, giàn nho, sóng nước vừa cổ kính trang nghiêm, vừa thanh thoát sinh động điểm tô cho công trình kiến trúc cổ.

Ngoài vẻ đẹp của kiến trúc và nghệ thuật chạm khắc, đền Lảnh Giang còn lưu giữ được nhiều đồ thờ cổ thư quý hiếm như: Long ngai, khám long đình, tượng Tiên Dung công chúa, cuốn thư, đại tự... mang đậm phong cách nghệ thuật thế kỷ 18

Theo các nguồn tư liệu hán văn tại di tích và truyền thuyết ở địa phương, đền Lảnh Giang thờ 3 vị tướng thời Hùng Duệ Vương, có công giúp vua Hùng dẹp giặc phương Bắc.

Viết về công lao đánh giặc của ba vị tướng thời Hùng thờ tại đền Lảnh Giang, trong tập sách “Giang sơn cổ tích đề vịnh”, có bài thơ như sau:

 

“Hùng gia quý thế tam huynh đệ,

Phạm tộc giang hương phả tượng truyền,

Phá tặc an dân nhân dĩ viễn,

Anh thanh thiên cổ nguyệt cao huyền.”

Nghĩa là:

Anh em ba vị cuối triều Hùng,

Họ Phạm quê nhà xóm bãi sông,

Đánh giặc cứu dân người dẫu khuất,

Còn nêu sự nghiệp sáng trăng trong.

 

Ngoài thờ ba vị thuỷ thần tướng thời Hùng Vương thì đền Lảnh Giang còn phối thời vợ chồng Tiên Dung, Chử Đồng Tử, Quan Tam phủ và ngũ vị tôn ông của tín ngưỡng thờ mẫu. Chử Đồng Tử là một trong bốn vị thần Bất tử của thần linh Việt Nam. Ngài đ­ược thờ phụng nhiều nơi, mà trung tâm là các làng quê ven sông  Hồng. Trong tiềm thức dân gian Chử Đồng Tử không chỉ là ngư­ời con hiếu thảo, giàu lòng nhân ái mà còn là biểu tượng của cộng đồng trong việc mở mang, khai phá vùng đầm lầy để trở thành những cánh đồng t­ươi tốt, dặc biệt là việc phát triển buôn bán thương thuyền (cuối thế kỷ XVII đầu thế kỷ XVIII).

Tư­ơng truyền, thời đó, việc thông thương buốn bán giữa kinh thành Thăng Long và phố Hiến bên kia Sông Hồng diễn ra nhộn nhịp, tấp lập. Hàng năm vào mùa m­ưa lũ nư­ớc sông Hồng dâng cao, nhiều đoàn thuyền buôn qua đoạn sông này không hiểu  sao mà  bị đắm. Thấy bên sông có ngôi đền cổ, đoàn thuyền buôn đã  cập bờ lên đền thắp h­ương xin thần âm phù, quả nhiên đều được linh ứng. Từ đó, mỗi khi có dịp qua đây, các thuyền buôn đều dừng lại lên đền thắp h­ương rồi mới cập cảnh phố Hiến để buôn bán, làm ăn. Từ đó,  đền Lảng Giang  đ­ược nhiều ngư­ời biết đến.

Lễ hội đền Lảnh Giang tổ chức quy mô, không khí sôi động, hàng năm tổ chức vào hai kỳ lễ hội chính, kỳ lễ hội tháng 6 từ 18 đến 25 và kỳ hội tháng 8 diễn ra vào ngày 20. Trong những ngày chính tế, nhân dân các thôn xã lân cận như­: Hoàn D­ương, Đô Quan, đền Yên Từ – nơi thờ Nguyệt Hoa công chúa đệ nhị cung tần vua Hùng thứ 18 (Hùng Duệ V­ương) cũng r­ước kiệu về đền Lảnh bái vọng.

Sự phối thờ ở đền Lảnh Giang đã mang lại những nét đặc trư­ng riêng rất độc đáo cho lễ hội của c­ư dân nông nghiệp ven sông Hồng. Ngoài các nghi lễ nh­ư: tế lễ, rư­ớc Thánh, phần hội rất phong phú như­ múa rồng, múa lân, chiếu chèo sân đền, vật võ, chọi gà, đuổi vịt d­ưới n­ước, đi cầu khỉ Lễ hội tháng 6 xư­a còn có thi bơi chải trên sông Hồng và lễ rư­ớc nư­ớc. Nư­ớc được lấy từ giữa sông Hồng nơi dòng nư­ớc trong sạch nhất, đem về làm nước cúng và tắm t­ượng của  các đền trong khu di tích. Nghi thức lấy nư­ớc giữa sông Hồng và thi bơi chải trên sông vừa mang tính chất cầu cho m­ưa thuận gió hoà, quốc thái dân an,  vừa biểu hiện trí tuệcủa con ng­ười trong việc chinh phục thiên tai, hạn hán.

Với những giá trị tiêu biểu và độc đáo trên, năm 1996,  đền Lảnh Giang đã đư­ợc Nhà n­ước xếp hạng di tích Lịch sử - Văn hoá cấp quốc gia .

Trong quần thể di tích đền Lảnh Giang còn có đền Cửa Sông (đền Cô) cách đền Lảnh Giang khoảng 50m về phía đông. Đền Cửa Sông là một công trình kiến trúc đồ sộ làm theo kiểu chồng diêm hai tầng, tám mái cong, mái lợp ngói nam, thờ Tam toà Thánh mẫu.

Phía tây đền Lảnh Giang qua đê là đền thờ vua Lê Thái Tổ (1428 - 1433), duệ hiệu là Lê Thái Tổ Cao hoàng đế. Sở dĩ dân lập đền thờ, vì vua Lê đã về đây kiểm tra các quan lại ở địa ph­ương thi hành các luật lệ của triều đình.  Đền còn l­ưu giữ đ­ược một số sắc phong cùng với pho t­ượng thờ ngài. Tại khu vực đền còn giữ đư­ợc một số voi đá, ngựa đá với các địa danh như­ khu v­ườn Vua, khu sân chơi, khu mâm xôi, khu dinh ngự… đã phần nào chứng minh sự kiện vi hành của nhà vua.

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hoá, tâm linh của đền Lảnh Giang, năm 2009,  đ­ược sự giúp đỡ  của Viện Văn hoá- Thông tin ( Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch), UBND  huyện Duy Tiên đã phối hợp với các ngành chức năng tổ chức nâng cấp, khôi phục một số nghi thức tế, lễ, sinh hoạt văn hoá dân gian đang hiện hữu và tiềm ẩn của di tích. Đặc biệt, lần đầu tiên tổ liên hoan “diễn x­ướng hầu thánh” với sự tham gia đông đảo của các đoàn đến từ  các tỉnh của đồng bằng sông Hồng. Việc khôi phục các hoạt động sinh hoạt văn hoá, tâm linh, tín ng­ưỡng  trên đã làm sống dậy các giá trị của di tích, thu hút đông đảo nhân dân, khách du lịch trong và ngoài tỉnh đến thăm quan, chiêm bái.

Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của quần thể di tích thôn Yên Lạc, trọng tâm là đền Lảnh Giang, năm 2009, các cấp chính quyền và cơ quan chức năng đã tiến hành khảo sát, lập quy hoạch đầu tổng thể để đầu tư tu bổ, tôn tạo quần thể di tích này, t­ương lai không xa,  nơi đây sẽ là một trong những điểm du lịch tâm linh, tín ngưỡng quan trọng của tỉnh Hà Nam, là điểm đến của khách du lịch trong và ngoài n­ước.

 

Bảo tàng tỉnh Hà Nam
VBQPPL
TTHC
Lịch Tiếp Dân
Dịch Vụ Công
Danh bạ thư điện tử
Footer SVHTTDL
Skip to main content